Rangarang – pre-revolutionary Iranian pop

De jaren 60 en 70 worden wel eens beschouwd als de gouden periode van de Iraanse pop. Er werd een hoop hoogstaande muziek gemaakt, waarvan we hier een uitstekende selectie voorgeschoteld krijgen. Vrouwen met kleurrijke jurken en steeds veranderende kapsels, mannen met lange haren en baarden, elektrische gitaren, psychedelische orgels, ballades tot en met disco. Maar eens de islamisten aan de macht kwamen in 1979, was hun liedje uitgezongen. De mollahs wilden liefst komaf maken met de decadente popwereld. De muziekindustrie werd ontmanteld, sommige sterren vluchtten, anderen werden voor een revolutionair tribunaal gebracht en monddood gemaakt.

Dat er een grootschalige popcultuur ontstond in Iran was niet zo evident. In 1957, het jaar waarin de sjah een tweepartijensysteem toestond, werd een grote campagne gevoerd tegen rock-'n-roll. Naar verluid hing er bij Elvis Presley thuis een krantenbericht waarin melding werd gemaakt van de campagne, die de naam ‘Haat Elvis’ had meegekregen. Het is wellicht een teken van de ‘westersgezindheid’ van de sjah dat de popmuziek er vanaf de jaren 60 floreerde. Het waren de Britten en de Amerikanen die de monarch terug aan de macht brachten in 1953, enigszins misnoegd door de nationalisering van de olie-industrie door zijn grote rivaal Mohammed Mossadeq.

De sjah had een politiek project van verwestering en modernisering, maar deze verwestering werd vaak ten koste van de traditionele Perzische cultuur gezien. Want wat je op deze cd ziet en hoort valt best te rijmen met de westerse muziek uit de jaren 70. En toch heeft het een onmiskenbaar Perzische klank. Alle nummers zijn in het Perzisch gezongen en er wordt veel gebruik gemaakt van traditionele instrumenten als de tar, santoor, sitar of oud, wat deze cd dubbel zo interessant maakt. (Hoeveel hippie-groepen zochten trouwens tevergeefs naar die oosterse klank?)

De censuur door de Iraanse clerus had ook invloed op westerse artiesten: Frank Zappa baseerde er zijn rock-opera Joe’s Garage op, en voor The Clash gold het als inspiratie voor het nummer Rock The Casbah. Hoewel Rangarang - de naam van de compilatie verwijst naar een erg populaire televisieshow - duidelijk een aanklacht wil zijn tegen de repressie door het islamitische regime, hoef je hier weinig protestliederen te verwachten. (De zanger Dariush is een uitzondering. Door zijn banden met de oppositie tegen de sjah belandde hij korte tijd in de gevangenis.) De sjah stond niet bekend als een groot aanhanger van het recht op vrije meningsuiting, en dus handelden de meeste nummers over liefde, weliswaar in de Perzische traditie van rijk geïllustreerde metaforen (in wezen ben je een raadsel voor mij, op één moment ben je een regendruppel en plots daarna een volledige oceaan…).

Het rijkelijk gedocumenteerde cd-boekje staat vol met sombere verhalen van sterren die beroepsverbod kregen, in de gevangenis terechtkwamen of gewoon in eenzaamheid, drugs en depressie verzonken. Het meest tragische is vast het leven van Fereidoon Farrohzad, die de dubbel-cd mag openen. Deze dichter, schrijver en zanger was de presentator van Mikhakeh Noghrei, een televisieshow waar vele Iraanse popsterren aan bod kwamen. In 1979 mocht hij samen met tal van andere zangers en acteurs voor het revolutionair tribunaal verschijnen. Na een korte gevangenschap vluchtte hij naar de VS - een belangrijk toevluchtsoord voor Iraanse muzikanten – om zich uiteindelijk te vestigen in Duitsland. Hij stond bekend als een hevig tegenstander van de islamitische republiek, en werd in 1992 neergestoken in zijn appartement in Bonn. Alles wijst erop dat de moord door het Iraanse regime opgezet was, dat destijds een behoorlijke reputatie had in het elimineren van politieke tegenstanders in het buitenland.

Meer psychedelische trekjes krijgt de cd met Mehrpouya, een sitarvirtuoos die de elektrische gitaar introduceerde in Iran, alsook muziek met potten en pannen. Maar de absolute topper die de Iraanse psychedelica op de wereldkaart zette, was Kourosh Yaghmaei. In tegenstelling tot andere muzikanten - waaronder zijn twee broers - bleef hij na de revolutie in Iran. 17 jaar lang mocht hij niet optreden en geen platen uitbrengen. Hij schreef kinderboeken en gaf gitaarlessen. Na 17 jaar kon hij opnieuw optreden, en hij geniet nog steeds een grote populariteit en navolging.

De Iraanse popwereld was ook verbonden met artiesten uit omringende landen. Ahmad Zahir stond bekend als de Afghaanse Elvis. (In die tijd kon Iran trouwens rekenen op een vaste toevloed van hippies, die via busjes de doortocht maakten naar de Strawberry Fields van Afghanistan, where poppies grow.) Met de toenemende spanningen tussen regering, communisten en islamisten in Afghanistan eind jaren 70 waagde Zahir het om ook politieke nummers te schrijven. Hij stierf in 1979, kort voor de communisten de hulp van Moskou inriepen om de islamisten te bestrijden. Volgens sommigen werd Zahir vermoord op bevel van een communistische generaal. Anderen houden het op een verkeersongeval. Wat wel zeker is, is dat de taliban - voor zover ik weet het enige regime ooit dat elke vorm van muziek verbood - zijn graf vernielden zodra ze Kaboel ingenomen hadden.

Je vindt ook nog grote diva’s als Leila Foroufar, Shohreh, de immens populaire Googoosh of Neli, die met het prachtnummer Hobab de dubbelaar mag afsluiten. Muzikaal is het voortreffelijk. Laat je niet misleiden door het woord ‘pop’ in de titel van deze cd. Deze muziek was ongetwijfeld populair, maar het is ook kwalitatief hoogstaand. Op twee cd’s staat een grote variatie aan muziek, die zeer logisch en coherent opgebouwd is. Deze cd is niet enkel een interessante geschiedenisles, maar ook een muzikale openbaring.

Rangarang op Vampisoul

Video: Kourosh Yaghmaei, Khaar

Rel rond Pussy Riot in Rusland

Van de Russische punkgroep Pussy Riot zijn verschillende leden aangehouden en leven anderen ondergedoken. De reden: een controversiële opvoering in de orthodoxe Christus Verlosser-kathedraal in Moskou, waarin de groep een gebed hield voor het aftreden van Putin. ‘O maagdelijke moeder van god, laat Putin weggaan’, waarbij de feministische groep een dans opvoerde. De drie gevangen leden worden beschuldigd van hooliganisme en kunnen tot 7 jaar gevangenis krijgen.

Sinds de val van het communisme is er een ware heropleving van de orthodoxe kerk, die haar hervonden macht graag politiek verzilvert. Patriarch Kyrill sprak openlijk zijn steun uit voor Putin in de afgelopen presidentiële campagne, en zei dat ‘orthodoxe mensen niet naar betogingen gaan’, een duidelijke hint naar de massale protestbewegingen. Ondertussen worden wereldwijd protestacties opgezet om de vrijlating van de groepsleden te eisen.

Free Pussy Riot

De video van het omstreden optreden:

ASP: Fremd

Wat na de Schwarze Schmetterling? Het is de vraag die menige fan en ook Asp zelve zich wellicht lang gesteld hebben. Het laatste deel van de zwarte vlinder-cyclus dateert al van 2007. In de tussentijd heeft de groep nog Zaubererbruder – der Krabat Liederzyklus opgenomen, een dubbel-cd die met talrijke folkinvloeden die een buitengewoon groot succes werd.

Sindsdien heeft meesterbrein Alexander Spreng – Asp met kleine letters, terwijl de groep met grote letters geschreven wordt – regelmatig herhaald dat hij zin had om weer te rocken als vanouds. Het heeft langer geduurd dan verwacht, onder meer door een burn-out van Spreng en het afscheid van gitarist en producer Matthias Ambré, een man die jarenlang heel verdienstelijk werk geleverd heeft voor de groep.

Ambré vervangen was geen sinecure. Spreng doet een beroep op zijn vriend Lutz Demmler van Umbra et Imago, die zich behoorlijk van zijn taak weet kwijt te schelden. Demmler neemt ook Sören Jordan mee, een uitstekende gitarist die weliswaar nog iets meer tot zijn recht zou mogen komen op de nieuwe cd.

Fremd is het eerste deel van een nieuwe cyclus, de Fremder-Zyklus, maar op de cover prijkt al meteen een afbeelding van een zwarte vlinder. Ook muzikaal klinkt het allemaal niet zo vreemd, zelfs heel vertrouwd. De eerste drie nummers – waaronder de singles Wechselbalg en Eisige Wirklichkeit – zijn duidelijk bedoeld om de luisteraars gerust te stellen: ASP kan nog steeds rocken. En, zo heeft Alexander Spreng verklaard, de nieuwe cyclus is ook bedoeld als een vervolg op de eerste. Aha!

Hoe de vork net in de steel zit blijft nog een beetje duister. Met The Mysterious Vanishing of the Foremar Family - mijn favoriet nummer op de nieuwe cd - begin ik voor het eerst een beeld te krijgen van het nieuwe verhaal dat zich ontspint. In een oud herenhuis leeft een familie, die hun ongewenst neefje in de kelder opgesloten heeft. Op een dag zijn ze allemaal - inclusief het neefje - spoorloos verdwenen. Groot mysterie. Ik word er wel al iets wijzer van. Het neefje is waarschijnlijk het wisselkind (Wechselbalg) en hun bestemmingsoord de ‘ijzige werkelijkheid’.

Dat de nieuwe wereld waarin de hoofdrolspelers terecht gekomen zijn geen peis en vree is, wordt duidelijk in Rücken an Rücken. Angstkathedrale is een monumentaal nummer van 18 minuten, dat met zijn zware gitaren en doemerige synths duidelijk schatplichtig is aan Type O Negative. De cd is trouwens opgedragen aan hun in 2010 overleden zanger Peter Steele.

Schön Schön Schön is een poging van Asp om met een erotische tekst op de proppen te komen. Nu ben ik nooit echt vragende partij voor dergelijke nummers, maar ik heb toch veel bewondering voor Asp als hij op een nummer als Werben – van één van zijn vorige meesterwerken Aus der Tiefe – hele horden extatische (en mooi uitgedoste) gothic-meisjes kan laten meezingen op een tekst als ‘vul me met leven, kom en vul me met jou’. Bovendien valt deze tekst ook prima in een tweede graad op te vatten vanuit de relatie tussen zanger en publiek. Helaas hoort Schön Schön Schön niet in dezelfde categorie thuis. Ik durf zelfs zeggen dat de zwakke tekst en melodie een (klein) smet op deze cd vormen.

Fremdkörperson, erstens opent met middeleeuwse luit en fluit, maar wordt snel een uitstekende rocker met een pakkend refrein. Met Unverwandt krijgen we een prachtige afsluiter met een dubbele bodem: we hebben een nieuw concept en een nieuw verhaal, maar bij ASP brandt nog steeds het oude vuur, de inspiratie die ook bij de Schwarze Schmetterling overvloedig aanwezig was.

En toch blijf ik na het beluisteren van Fremd op mijn honger zitten. Niet omdat dit slecht is. Integendeel, Fremd is een uitstekende cd. Een paar elementen uit het hele verhaal zijn nu bekend, maar het is wachten op de volgende cd’s om alle puzzelstukken op elkaar te laten sluiten. Ik zit dus al de hunkeren naar het vervolg. En dat is – weeral – een hele prestatie van Asp. En een belangrijke aanwijzing dat de nieuwe cyclus aan de verwachtingen zal voldoen, of die zelfs zal overtreffen.

www.aspswelten.de

PS: ik voel u al aankomen. U wil natuurlijk dat clipje zien waarin die gothic-meisjes meezingen op Werben. Kom, hieronder hebt u het.

Dit artikel verscheen oorspronkelijke in Dark Entries op30/12/2011

The Marchesa Casati opent voor voorstelling nieuwe cd van The Curse Of The Vampire

De vloek van The Curse Of The Vampire slaat weer toe. Hun uitstekend debuut 'Anger & Agony' dateert al van 2008 en was geïnspireerd door groten als Joy Division, Sex Gang Children, Virgin Prunes en vooral - ja, heel erg vooral - The Cure. Deze invloeden vind je ook overvloedig terug op de nieuwe 'Fading for a lifetime', al werd er voor deze productie wat meer gebruik gemaakt van elektronica.

De uitgave is gepland voor 31 maart, en wie voor de gelegenheid graag naar Frankrijk afzakt kan die avond in de Arsenic in Calais terecht. Op 13 april volgt een tweede concert in La Rumeur in Rijsel - of Lille, als je graag het taalgebruik van het Franstalig imperialisme overneemt - met The Marchesa Casati als support.

The Curse Of The Vampire

Dit bericht verscheen oorspronkelijk in Dark Enries op 27/03/20012

ASP: Der komplette schwarze Schmetterling – Zyklus 1 bis 5

Het verhaal van de ‘schwarze Schmetterling’ – oftewel zwarte vlinder – speelt zich af in de donkere toren. Asp leeft er in totale afzondering. Of toch niet; ook de ‘zwarte vlinder’ woont in de donkere toren. Wie deze zwarte vlinder net is, is niet helemaal duidelijk. Een vijandig individu, een duister alter ego van Asp, of een parasiet die zich in Asp gevestigd heeft en zijn leven verzuurd... Vast staat dat Asp het goede beoogt terwijl de zwarte vlinder slecht en destructief is. En dit, het eeuwige gevecht tussen goed en kwaad, al dan niet binnen één persoon, is een klassiek thema waarover je kan blijven schrijven.

ASP, de groep is genoemd naar de initialen van meesterbrein Alexander Spreng, heeft tussen 2000 en 2007 vijf cd’s uitgebracht in de cyclus van de zwarte vlinder. Het is een indrukwekkend oeuvre – niet in het minst door de buitengewoon geïnspireerde en verscheiden teksten van Spreng – en de groep heeft er dan ook veel succes mee geoogst.

Het ziet er voorlopig naar uit dat er geen vervolg meer komt op het verhaal van de zwarte vlinder. ASP had deze 2008 even op pauze gezet om de zeer succesvolle dubbel-cd ‘Zaubererbruder - Der Krabat-Liederzyklus’ uit te brengen – gebaseerd op de kinderroman ‘Meester van de zwarte molen’ – en kondigt nu het begin aan van de ‘Fremd’-cyclus aan, waarvan de eerste cd in oktober uitkomt. En dus vond de groep – of misschien moeten we na de recente personeelswissels maar besluiten dat ASP het werk is van Spreng – om de fans eens goed te verwennen met een boek en 10 cd’s die de volledige werk rond de zwarte vlinder omvatten.

Laat het mijn grote teleurstelling zijn dat de teksten niet opgenomen zijn in dit boek. Die zijn – voorlopig toch – terug te vinden op de website van de groep, en er bestaat ook een boekuitgave van (die net als deze box niet volledig gratis is). Ik heb alvast het gevoel dat deze uitgave niet echt ‘komplet’ is zonder de teksten. Als je de moeite neemt om een boek van meer dan 100 bladzijden te maken om dit werk te illustreren, had je dit essentieel aspect toch moeten opnemen.

Afgezien daarvan niets dan goed over deze uitgave. Het boek bevat hoogstaande kleurendruk van de volledige artwork voor al de verschillende cd’s, voor een groot deel afkomstig van de ondertussen in gothic-kringen erg begeerde grafische kunstenaar Ingo Römling of Monozelle (die trouwens ook muzikaal bijdraagt op verschillende nummers).

Het duurt natuurlijk even om de verzameling cd’s door te nemen. Mij valt op hoe ongemeen goed deze groep van meet af aan was. Elke cd uit de cyclus is uitstekend en bevat een paar nummers die je als klassiek mag beschouwen. (Wie een beperkter budget heeft en enkel met deze klassiekers tevreden is, kan zich nog steeds de dubbel-cd-compilatie Horror Vacui aanschaffen.) En vanaf de derde cd – Weltunter – wordt het allemaal nog veel beter. Het hoogtepunt is ongetwijfeld het vijfde en laatste deel: de dubbel-cd Requiemembryo.

Cd’s 7 tot en met 10 bevatten dan weer de singles uit deze periode, met een aantal remixen en leuke covers. Dingen die je wellicht niet uit jezelf zou kopen, maar die je in deze vorm zeker niet afslaat.

Oh ja, bekijk ook de video van ‘Me’, een animatieclip die in 2008 verscheen bij de Horror Vacui-compilatie en die het concept van de ‘schwarze Schmetterling’ prachtig weergeeft.

Dit artikel verscheen in Dark Entries op 26/09/2011

Akvarium viert 4000-jarig bestaan

De legendarische Russische rockgroep Akvarium viert zijn 4000ste verjaardag. Deze ouderdom kan verrassen, omdat historici en muziekwetenschappers er totnogtoe vanuit gingen dat de groep in 1972 in Leningrad was opgericht. In een interview gaf zanger Boris Grebenshikov toe dat hij het zelf eigenlijk ook niet meer zo goed wist, maar 'over het algemeen is iedereen het erover eens dat we al heel lang bestaan'. Het jubileum wordt gevierd met een hele resem optredens, compilaties, uitgaven van onuitgegeven of moeilijk te vinden materiaal en een oproep aan fans om covers van Akvarium-klassiekers in te sturen. Ook hoopt de groep hun volledige catalogus beschikbaar te maken via Kroogi, een website waarop je muziek kan beluisteren of downloaden volgens het 'betaal wat je wil'-principe. We hopen dat hen nog een lang leven toebeschoren is.

The Marchesa Casati op 17 maart in Eernegem

Dag allemaal,

Ik treed op 17 maart op met The Marchesa Casati, een gothic-groepje waarin ik gitaar speel. Dit gaat door in de B52 in Eernegem, een boerengat ergens in West-Vlaanderen. Je geraakt er niet met de trein, en als je met de wagen wil komen kan je best voorzien zijn van een GPS.

Ik heb begrepen dat het zaaltje behoorlijk klein is. Er zullen allerlei ongure types in het zwart rondlopen, en één van hen ben ik. Je wordt voor 7 euro afgezet om binnen te komen, en je ziet nauwelijks iets van de groepen, die trouwens allemaal klinken alsof ze een behoorlijk stuk in het vorig millennium zijn blijven steken. Wie wel van deze muziek houdt, kan op dezelfde avond ook naar Blixa Bargeld in de AB of naar de gothrock special van Porta Nigra in Aarschot gaan.  En dan spreken we nog niet over de prijs van de drank.

Het is dus aangewezen om niet te komen. Maar wie het toch niet kan laten om die avond naar het putje van West-Vlaanderen te rijden kan ik verzekeren: je bent van harte welkom, en ook de ander groepen zijn goed.

Alles gebeurt in de B52 in Eernegem, Aartrijksestraat 92. Als de organisator over een horloge beschikt en erop staat dat de timing gerespecteerd wordt, gaan de deuren open om 20u30 en beginnen we te spelen om 21u. Het is over als het gedaan is, met name als ook The Cheshire Cat (The Bouncing), Fallacious World en Trouble Fait' gespeeld hebben. Maar je kan daarna nog wat napraten of je uitleven op de after-party.

Nu we toch over mijn activiteiten hebben: ik draag ook regelmatig bij tot Dark Entries, een online muziekmagazine gespecialiseerd in wave, gothic en andere duistere muziek. Je vindt onze website op www.darkentries.be

Website van The Marchesa Casati: http://www.myspace.com/themarchesacasatiband
Website van de optredens op 17 maart: http://nl-nl.facebook.com/events/257700177590763/

Groetjes,

Xavier

Nieuw meesterwerk van Akvarium: Archangelsk

Het is altijd uitkijken naar een nieuwe cd van Akvarium, zeker sinds de groep in 2006 het prachtige Wilde Russische Vagebond uitbracht. Deze plaat kondigde een ware verrijzenis aan. Wit Paard uit 2009 was eveneens uitstekend, en met deze Archangelsk is het niet anders.

Openingsnummer 'Terug Naar Archangelsk' is meteen een terugblik op de geschiedenis van Akvarium, naar een periode in het begin van het millennium die we vriendelijk ‘de zoekende jaren’ zullen noemen – jaren van experimenteerdrift met elektronica. Of misschien verwijst het zelfs naar de klassieke rockperiode van de groep begin jaren 80. Akvarium gaf toen een optreden in de stad Archangelsk dat behoorlijk wat stof deed opwaaien en resulteerde in een maandenlang optredenverbod in de befaamde Leningrad Rock Club, het toenmalige epicentrum van de Russische rock.

'Rode Rivier' houdt het bij alternatieve rock. Alhoewel, midden in het nummer duiken de eerste Ierse invloeden op. En de Ierse pijler in de groep is aanzienlijk versterkt. Niet in het minst door fluitvirtuoos Brian Finnegan, een aanwinst uit Aquarium International, een 19-koppig orkest van vermaarde muzikanten uit gans de wereld waarmee Akvarium-frontman Boris Grebenshikov in 2008 verschillende optredens deed. (U vindt hier de link naar het concert van dit fenomenaal ensemble in the Royal Albert Hall.) Drummer Liam Bradley is een Ier die ervaring opgedaan heeft bij Van Morrison en er spelen nog een resem Ierse gastmuzikanten mee.

'Over Het Klaverveld' is een geluidscollage van gitarist Igor Timoef die weinig opmerkelijks heeft, zij het dat Kenneth – What’s The Frequency – Schaffer er wat morsecodes voor aanlevert. De man geniet buiten de verwijzing van REM bekendheid als expert in radiogolven en uitvinder van de eerste draadloze microfoons en van satellietverbindingen tussen de V.S. en Rusland. Onder Akvariumfans heeft hij een bedenkelijke reputatie omdat hij Grebenshikov in volle perestrojka wist te overhalen om het solo te wagen in het Engels.

Die solocarrière draaide rampzalig uit en vormde ook de doodsteek voor de heel populaire Akvarium uit de jaren 80. Achteraf beschouwd kunnen we dit ook als een zegen beschouwen, want zonder dit fiasco hadden we misschien geen recht gehad op de ‘nieuwe Akvarium’, de groep die in de jaren 90 prachtplaten afleverde als het Russisch Album, Kostroma Mon Amour of Navigator.

De parade trekt weer op met 'De Mars Van De Heilige Koeien'. Het nummer grossiert in Ierse invloeden, maar dan wel van een buitengewoon vrolijke soort. De tijd waarin Grebenshikov vol weemoed zong over droge wodka, vergezeld van brood met tranen is voorbij. Nu krijgen we wodka martini met vliegende runderen. Schenk nog maar eens in, en goed!

'Kapitein Bellerofon' haalt de blazers boven voor een nummer dat meer effect heeft dan alle verzamelde antidepressiva. Het leven is eenvoudig en mooi, en het doet er weinig toe wie de geheimzinnige kapitein wel is. ‘Aan de buitenkant zie ik eruit als een steen, maar inwendig ben ik een vuurspuwer.’

Nog meer raadselachtige personages, maar dan in een trager tempo met een ode aan de 'Geheimzinnige Uzbeek'. Wat hij komt doen is niet duidelijk – de vergeten pincode terugbrengen? – maar het is weer een buitengewoon meeslepende ballade, van het soort waar Grebenshikov een patent op lijkt te hebben.

'Het Vuur Van Babylon' moet ons eraan herinneren dat Akvarium de eerste Russische groep was die zich ooit aan reggae waagde, en is een verwijzing naar het legendarische nummer Babylon uit 1981. Ik hou niet van reggae. Ik haat het. Maar hier ben ik werkelijk verzot op. De blazers gaan eraan toe dat het een lieve lust is en de melodie zit ongelooflijk ingenieus in elkaar.

'De Regenkleurige Hemel' had niet misstaan op het Russische Album of op Kostroma Mon Amour, met zijn zachte gitaren en fluiten in typische Akvarium-stijl.

Grebenshikov heeft er altijd een punt van gemaakt om zijn platen grandioos af te sluiten. 'Eentje Voor Onderweg' is een melig en melancholisch nummer in die traditie. Het nummer opent met exotische klanken, maar verzinkt met een zacht accordeondeuntje in een rokerig café (waar zijn ze gebleven) waarin iemand al veel te veel gedronken heeft en er toch niet genoeg van krijgt. Het is tijd om naar huis te gaan, maar daar nemen we onze tijd voor. Meer dan 7 minuten en half, en van mij mocht het nog veel langer aanslepen. Kom, nog eentje.

Met Archangelsk bewijst Grebenshikov nogmaals dat je als oude zak nog steeds relevant kan zijn. Je kan misschien denken dat 9 nummers wat weinig is voor een groep die steeds zo productief geweest is, maar Grebenshikov stond er op om uiterst selectief te werk te gaan en heeft van het twintigtal nummers die hij sinds de voorganger geschreven heeft enkel deze uitgekozen. Misschien zitten er nog pareltjes onder de andere nummers, en dan krijg je die vroeg of laat nog voorgeschoteld. Intussen kan je maar blij zijn dat Akvarium – een groep die zijn plaats in de geschiedenisboeken al ruimschoots verdiend heeft – wederom zo’n goede cd aflevert.

Beluister of download Archangelsk hier (Kroogi)

Lees hier de geschiedenis van Akvarium, een uitgebreide biografie van de belangrijkste Russische rockgroep ooit.

Clip: De Mars Van De Heilige Koeien

In memoriam Václav Havel, de rock’n’roll president

De dissident die uitgroeide tot president, Václav Havel, werd wereldberoemd als leider van Charta 77 en later als president van Tsjecho-Slowakije en Tsjechië. Minder bekend is zijn rol in de alternatieve muziekcultuur in zijn land, de Tsjechische ‘Underground’. De term underground werd gelanceerd door dichter Egon Bondy – door Havel zelf omschreven als een ‘geniale gek’ – en is een een referentie naar de toen in alternatieve kringen erg populaire Velvet Underground. (Er wordt zelfs beweerd dat de ‘Velvet Revolution’ eveneens een verwijzing zou zijn naar deze groep.)

De alternatieve cultuur bevond zich in een stroomversnelling tijdens de Praagse lente en Dubčeks poging om een ‘socialisme met een menselijk gezicht’ in te voeren. Met de inval van tanks uit het Warschaupact in 1968 liepen diens hervormingen fataal af. Elke uiting van onafhankelijke geest werd met botte repressie beantwoord, en dat gold ook voor de bruisende muziekscene. Desondanks bleven in het geheim concerten en festivals doorgaan. Het geheel escaleerde toen bij een festival in 1976 een honderdtal concertgangers gearresteerd werden. Dit incident resulteerde in een proces tegen 18 muzikanten, waarvan 4 tot gevangenisstraffen veroordeeld werden. Gedurende dit proces werd de gerechtszaal een verzamelpunt voor kritische intellectuelen, waaronder Havel, dat zou uitgroeien tot de burgerrechtenbeweging Charta 77.

Havel nam de rol op van woordvoerder van de beweging en zou bijgevolg jaren in de gevangenis doorbrengen. Op het voorstel om het land te verlaten – ook een populaire tactiek van de overheid – ging hij nooit in. Toen het communisme in elkaar stortte mocht hij de hoogste post in de republiek opnemen. Hij bleef zijn wortels trouw. Als president nodigde hij de leden van The Velvet Underground uit op de koffie, benoemde hij Frank Zappa tot cultureel attaché en liet hij niet na van regelmatig te verwijzen naar onder het communisme vervolgde groepen als The Plastic People Of The Universe. Zijn legatie als president mag dan al omstreden zijn (zo gaat dat nu eenmaal met presidenten) en zijn literaire erfenis moeilijk te beoordelen (het enige boek dat ik gelezen heb – zijn uit de gevangenis aan zijn vrouw geschreven ‘Brieven aan Olga’ – is misschien politiek relevant, maar literair eerder genant), zijn nalatenschap als dissident en als spreekbuis van een alternatieve cultuur onder een totalitair regime maken van hem een monument waar je niet omheen kan.

Lees hier een uitgebreide geschiedenis van de Tsjechische Underground.


Video: een optreden van DG 307, één van de belangrijkste groepen uit de Tsjechische underground.

Peter Murphy: De Gothfather is in form, Het Depot 18/10/2011

Toen ik de zaal binnenwandelde ging het gerucht dat Peter Murphy nog op het vliegtuig zat, en dat de aanvang van het concert onzeker was. Toch stond Murphy twintig minuten later op de planken, op het afgesproken tijdstip. Professioneel gedrag is nu eenmaal wat we verwachten van iemand die al jaren in het vak zit. Nog maar net geland, en het optreden neemt een vliegende start, ook al moet Murphy nog af en toe wat aanwijzingen geven aan de PA.

Velocity Bird, de opener van Murphys laatste cd Ninth, mag het lont aansteken, en er volgen meteen verschillende nummers van dezelfde cd: Peace To Each, Memory Go en vooral de mooie single I Spit Roses. Dan murmelt Murphy iets over de klassensamenleving in Groot-Brittannië en over jongeren die je op elke vraag zullen antwoorden dat je de pot op kunt. Blijkbaar is dat een inleiding op Silent Hedges, dat over deze jongeren gaat. We hadden niet verwacht dat Murphy zo snel met Bauhaus-klassiekers ging uitpakken, maar wie zijn wij om te klagen.

De bassist schakelt over naar viool om Subway te spelen. Ik hou enorm van dat nummer, al was het maar omdat er een memorabele versie van bestaat op Dust, de cd die Peter Murphy in 2002 uitbracht. Murphy had zich al jaren voordien bekeerd tot het soefisme en was in Turkije gaan wonen. Dust werd een mengeling van rustige elektronica met traditionele Turkse instrumenten. De vermaarde wereldmuzikant – en tevens ook soefi - Mercan Dede heeft de plaat geproducet, en er spelen een hele schare Turkse muzikanten op mee.

Hoewel Murphy zich voorgenomen had om Dust door het strot van de mensen te duwen, moeten we vaststellen dat hij zich snel terug richting rock keert. Unshattered uit 2004 was zelfs een vrij makke popplaat. Dan volgde de reünietournee en -plaat met Bauhaus. De groep kon uitgebreid touren met Nine Inch Nails, wiens frontman Trent Reznor zijn bewondering voor Bauhaus niet onder stoelen of banken stak. Het is dan ook niet helemaal toevallig dat Murphy de NIN-klassieker Hurt overnam, waarop opviel met wat een uitstekende stem hij begiftigd is.

Met I Fall With Your Knife en All Night Long speelt Murphy ook wat oudere solonummers, om dan via een allesbehalve vervelende omweg door het vlakke veld - In The Flat Field – weer bij zijn laatste cd terecht te komen (The Prince & Old Lady Shade, Uneven & Brittle). Bij de bisnummers wordt weer uit de oude pot gegraaid. The Three Shadows Part 1 mag dan al een instrumentaal nummer zijn, het geeft ons een aanwijzing van welke de beste Bauhaus-plaat aller tijden is, en All We Ever Wanted Was Everything zal dat zeker niet tegenspreken. De Bowie-hommage Ziggy Stardust stamt ook uit deze periode, al heb ik hierbij wel het gevoel dat Murphy wat schrik heeft van de hoge noten.

De tweede bisronde begint Murphy met een lange monoloog, waarin hij onder meer vertelt hoezeer hij van Nederland en van Rotterdam houdt, waar zijn dochter ooit gewoond heeft. Vergist hij zich van land, of ligt het gewoon aan het feit dat de bekendste Rotterdammer ook een paar jaar in Leuven heeft gewoond? Met A Strange Kind Of Love speelt hij nog een ouder solonummer – wie graag een overzicht heeft van dit solowerk raad ik de live-cd Just For Love aan, een soort best of in een beperkte bezetting van drie muzikanten – gevolgd door de laatste single Seesaw Sway. Eindigen doet hij met Cuts You Up, dat ooit een grote hit was in de VS.

Laat niemand u wijsmaken dat Peter Murphy verleden tijd is. Met dergelijke optredens mag hij wat mij betreft nog vaak terugkomen.

Tuxedomoon – Secret gig (L’Archiduc, 12 juli 2011)

Maandagavond 11 juli 2011, 19u20. Via facebook wordt het bericht de wereld ingestuurd dat Tuxedomoon de volgende dag een ‘secret gig’ zal spelen in het Brusselse café L’Archiduc. Een stunt die wel wat vragen opriep: zou het werkelijk om de legendarische groep gaan? Om een zijproject? Of om een akoestische set in een beperkte bezetting? Bovendien leek de vermelde zaal erg klein om een groep van deze reikwijdte te ontvangen. We namen het zekere voor het onzekere, gooiden onze plannen voor die avond weg, verzekerden ons van een wagen en trotseerden hagelrisico en het desastreuze Brusselse verkeer om onze jeugdhelden nog eens aan het werk te zien.

Bij aankomst konden we vaststellen dat de zaal toch wel erg krap was, zodat we ons meteen strategisch positioneerden om volop van het optreden te kunnen genieten. Tweede vaststelling: de groep was wel degelijk voltallig, dus geen zijproject of beperkte bezetting. Zelfs Bruce Geduldig, die al jaren het visuele aspect van de optredens opsmukt met projecties en mimespel, was aanwezig. Een maat voor niets, want zijn projecties op een zijmuur zijn wellicht aan iedereen voorbij gegaan. Een mogelijkheid was ook dat de groep dit optreden zou gebruiken om nieuw werk uit te proberen. Niets bleek minder waar, want ze pakten uit met een klassieke set.

De aftrap gaven ze met The Waltz, van de erg succesvolle cd Holy Wars uit 1985 en al jaren een gepast startnummer bij optredens. Ze zetten voort met Muchos Colores, een nummer van de laatste plaat Vapour Trails. De in Mexico residerende saxofonist-pianist-clarinetist-en-nog-wat-meer Steven Brown heeft voor dit nummer een tekst van de zapatistische rebellenleider Subcommandante Marcos op muziek gezet. Het was Brown die in 1976 in een cursus elektronische muziek in San Francisco Blaine L. Reininger ontmoette. Reininger bleek behendig met viool en gitaar en een strijdmakker in het zoeken naar nieuwe muzikale wegen. Ze richtten samen Tuxedomoon op. Ze werkten in verschillende bezettingen samen met diverse muzikanten, maar de groep stabiliseerde zich snel rond Brown en Reininger aangevuld met Peter Principle op bas.

Na de opnames van hun debuut Half-Mute in 1980 besloot de groep om naar Europa te verhuizen. Ze gingen naar Londen om er hun succesplaat Desire op te nemen, om daarna naar Rotterdam te vertrekken en zich al even snel in Brussel te vestigen. Tuxedomoon zou nog jaren in Brussel blijven wonen, waar ze een onderkomen hadden gevonden in de legendarische concertzaal Plan K. Ze zouden er samenwerken met Crammed records, een platenlabel dat experimentele muziek en interculturele samenwerking hoog in het vaandel hield, en met de fantastische geluidskunstenaar Gilles Martin, die als producer optrad voor al hun platen uit deze periode.

Het optreden van dinsdag legde het accent op het oudere werk. Ze spelen Time To Lose, dat ongeveer ontstaan moet zijn toen de groep zich in Brussel vestigde in 1982. Er kwamen ook verschillende nummers uit hun debuut Half-Mute aan bod: Fifth Column, Tritone en een tragere versie van What Use?. Zelfs de B-zijde van de eerste single uit 1978 - Joeboy The Electronic Ghost, opgenomen in een tijd waarin de groep samenwerkte met de San Franciscaanse radicaal-linkse theaterformatie The Angels Of Light - passeerde de revue.

Uiteraard speelt de groep ook recenter werk, zoals het uitstekende instrumentale nummer Tryptich uit de Hotel Bardo Soundtrack uit 2006, waarop de verschillende muzikanten tonen wat ze allemaal in hun mars hebben. Naast Reininger, Brown en Principle speelt ook Luc Van Lieshout mee, ooit als vervanger opgeroepen toen Reininger in 1983 de groep verliet, maar die in de groep bleef nadat Reininger zich in 1988 terug bij de groep voegde.

Een hoogtepunt zijn de versies van Allemande Bleue en Courante Marocaine, die oorspronkelijk voor de EP Suite en Sous-Sol uit 1982 opgenomen werden. Op deze EP liet de groep zich bijstaan door een aantal Marokkaanse muzikanten om een pareltje van bevreemdende experimentele muziek op te dienen. Tuxedomoon heeft de nummers prachtig aangepast aan de huidige bezetting. Het kwartet sluit af met Litebulb Overkill, het allereerste nummer dat de groep samen schreef in 1977 en wel vaker de afsluiter van hun concerten. Uiteindelijk heeft de groep een dik uur gespeeld, een korte maar overtuigende set. Bovendien had je echt het gevoel dat je aan iets uitzonderlijks kon deelnemen, alsof je deelt in het geheim van een laattijdig aangekondigd concert. Een prima stunt, natuurlijk.

Je zou denken dat er een vervaldatum staat op het label ‘vernieuwend’, zeker voor een groep die nu al meer dan 30 jaar meegaat. Hoewel we het geluid van Tuxedomoon ondertussen meer dan gewend zijn, valt toch nog op hoe fris en tijdloos het geheel klinkt. Wellicht konden toehoorders die de groep nog niet kenden niet vermoedden dat het gros van het werk van dinsdagavond uit de jaren 80 stamt. Tuxedomoon is erin geslaagd om zijn geluid actueel te houden, mede door het erg bescheiden gebruik van de drumcomputer en de technische bekwaamheid van de muzikanten. De groep verkeert duidelijk in topvorm. Het is uitkijken naar meer optredens van de cultformatie. 

Video: oorspronkelijke versie van het nummer Joeboy The Electronic Ghost uit 1977